Muzeum Bajek Baśni i Opowieści

PRZEKAZAĆ NIEUCHWYTNE

wystawa UNESCO na temat

Światowych Zabytków Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego

„Przekazać Nieuchwytne” jest pierwszą wystawą udostępnioną w nowo oddanej do użytku części Muzeum Bajek, Baśni i Opowieści w Konstancinie-Jeziornej (dawniej Muzeum Opowiadaczy Historii). Ta nowa przestrzeń stała się wyjątkowym skrzyżowaniem kultur z najdalszych zakątków świata. Zwiedzający mogą odkryć egzotycznych muzyków grających na unikalnych instrumentach, długobrodych opowiadaczy snujących swe magiczne baśnie czy też tancerzy prowadzących korowody karnawałów.

Wystawa prezentuje kilkadziesiąt przykładów żywych zabytków, wpisanych na światową listę „niematerialnego dziedzictwa kulturowego” UNESCO, wprowadzając w niewystarczająco jeszcze spopularyzowany w Polsce temat ochrony i przekazywania nieuchwytnego dziedzictwa kulturowego. Większość przykładów jest prezentowana w kraju po raz pierwszy, wcześniej nie były one znane szerokiej publiczności. Jednym z inicjatorów dyskusji na ten temat był wybitny myśliciel afrykański, Amadou Hampate Ba znany z powiedzenia „Gdy umiera starzec, to tak, jakby spłonęła biblioteka”. W przypadku dzieł materialnych, tekstów pisanych, zabezpieczenie czy utrwalanie takiego przekazu polega na jego konserwacji, duplikacji. W kwestii niematerialnego dziedzictwa, mamy do czynienia z sytuacją, opisaną przez Amadou Hampate Ba – gdy umiera starzec, odchodzi wiedza i umiejętności wielu pokoleń, a nawet całych ludów. Pozostaje po nim jakiś przedmiot np. instrument muzyczny, ale nikt już nie umie z niego wydobyć unikalnego dźwięku, którym stary mistrz poruszał do głębi słuchaczy. Pozostają rośliny, ale nikt już nie wie, w jaki sposób je przygotować, by uzyskać tradycyjny barwnik do tkanin, nikt nie pamięta, które zioło służyło do leczenia chorych, a które do zatruwania strzał. Chcemy ukazać tendencje i przykłady zachowywania, ochrony i przekazywania niematerialnego dziedzictwa kulturowego ze świata, a tym samym zachęcić ludzi do zainteresowania się naszym własnym, polskim dziedzictwem kulturowym.

Ta wystawa ma za zadanie nie tylko pokazać, ale również obudzić dyskusję o skutecznych formach przekazywania kultury. W czasach takich jak dzisiejsze, w dobie tak olbrzymiej komercjalizacji, należy walczyć o zachowanie wartości, które leżą poza materialnymi obiektami. Poznając ogrom bogactwa niematerialnego, dorobek kilku tysięcy lat, elementy kultury przekazywane przez wiele pokoleń drogą ustną, dostrzeżemy, iż w olbrzymi sposób wpływają na naszą wyobraźnię i są niezbędną częścią naszego dziedzictwa. Dzisiaj stajemy przed problemem, bezpowrotnego zaniku tego bezcennego dorobku, dlatego zadajemy sobie to niezwykle istotne pytanie – jak chronić, zabezpieczać i przekazywać to, co niematerialne?

Rok rocznie na świecie, ale i w Polsce, kolejne przykłady żywych zabytków naszego dziedzictwa odchodzą wraz ze swymi wykonawcami – potem nie jesteśmy już w stanie odzyskać tego bogactwa. Ocalenie tego, co jest najważniejsze i najdroższe w naszej kulturze – jej sedna przekazywanego z pokolenia na pokolenie od wieków, które dziś bezpowrotnie zatraca się i zanika, to dzieło, o które warto walczyć.

Poza tematem wystawy, niezwykły jest również sposób jej zwiedzania. Dzięki wyjątkowym opowieściom towarzyszącym prezentacjom, nasi goście pełniej doświadczą bogactwa nieznanych kultur. Ta forma odkrywania dziedzictwa aktywizuje i stymuluje kreatywność odbiorców, inspirując ich do dalszych podróży w unikalny świat niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

 

Ponadto:

Muzeum opracowuje nowe formy wystawiennicze w oparciu o użycie nowych technologii multimedialnych i zaawansowanych rozwiązań świata wirtualnego.
Opracowaliśmy koncepcję "muzeum kontekstu" według której gromadzone obiekty muzealne powinny byc wystawiane wraz z otoczeniem w którym pierwotnie występowały. Przedmiot - obiekt pokazany sam w sobie jest wyrwany ze środowiska i funkcji którą sprawował i często wprowadza zwiedzającego w fałszywy świat stereotypów myślenia o innych kulturach.
Przy opracowaniu wystaw jesteśmy świadomi tego, że należy ukazac nieuchwytne elementy kultury i zarejestrowac pozamaterialny świat słowa i dzwięku.
Wystawy nie są jeszcze udostępnione do zwiedzania. O terminach ich otwarcia będziemy Państwa wkrótce informowac

Rekonstrukcja wirtualna opowiadaczy - Buszmenów plemienia SUN
z Południowej Afryki

Polska Tradycja Ustna
Wystawa ukaże obiekty etnografi polskiej wraz z przebogatym zasobem pieśni, muzyki, baśni, bajek, legend, zagadek, przysłów oraz zwyczajów i obrzędów z różnych stron naszego kraju

Mondiao Babo - Ja cię dostrzegam
Wystawa o opowieściach i postrzeganiu dobroczynności w różnych kulturach

Amadou Hampate Ba i Mądrości Afrykańskich Griotów
Wystawa o niezwykłym myślicielu i opowiadaczu malijskim oraz zachodnioafrykańskiej tradycji ustnej

Ainu - próba rekonstrukcji zaginionej kultury
wystawa o zjaponizowanej kulturze Ainu